Wacława Szyszkowski
1994 fromat duży B5, stron 310 + około 30
stron fotografii czarno-białych
OPIS
Wenecja - miasto-państwo, jedyne w swoim rodzaju na świecie - rzeczpospolita arystokratycznej oligarchii, imperium kolonialne o możnych wpływach handlowych i politycznych, sięgała na zachodzie do granic Lombardii, na wschodzie zaś do Konstantynopola oraz wschodnich brzegów Morza Śródziemnego i Morza Czarnego. Zbudowana na lagunach i wysepkach, usytuowana w odległości 4-5 km od lądu stałego, stała się potęgą finansową, gdzie koncentrowały się krociowe obroty handlowe między Wschodem i Zachodem. Jednocześnie Wenecja reprezentowała, jak na owe czasy, znaczną siłę militarną w postaci floty morskiej i zaciężnych wojsk lądowych.
Dzieje Republiki św.Marka, oficjalnie używającej ambitnego tytułu Serenissima - Najjaśniejsza, układają się na kształt pasma wielowiekowych zmagań z sąsiadami w postaci licznych wojen, wyrachowanych przymierzy i drapieżnych wypraw dla osiągnięcia zysków w handlu międzynarodowym.
Położenie geograficzne Wenecji zmuszało jej władców do wykorzystania morza jako źródła potęgi i bogactwa. Jak to stwierdzają stare weneckie kroniki, przechowujące odwieczne tradycje - „na początku było morze i trochę ziemi". Z czegóż więc, jak nie z morza, miało żyć to miasto, będące - według malowniczego określenia Freddy'ego Thirieta - „wielkim statkiem zakotwiczonym przy włoskim stałym lądzie". Potęga Wenecji była oparta na handlu morskim, który zaważył na jej dziejach.
Jak trafnie zauważył William Carew Hazlitt, był to fakt bez precedensu, aby państwo o tak niewielkim terytorium i małej liczbie ludności osiągnęło szczyty wpływów i prestiżu drogą handlu światowego z pomocą doskonałego, jak na ówczesne czasy, ustroju konstytucyjnego. W ten sposób miasto-państwo przekształciło się w miasto-imperium.
Wenecja była związana z Adriatykiem, stanowiąc część obszaru morskiego i lądowego basenu Morza Śródziemnego, kolebki kulturalnej świata zachodniego. Jak napisał pod koniec XVI w. Jose Acosta, hiszpański misjonarz i autor słynnej historii Ameryki Łacińskiej (Historia Natura! y Morał de las India), nigdzie nie było w Nowym Świecie takiego tworu, jak Morze Śródziemne, przynależnego jednocześnie do trzech części świata, tj. Europy, Azji, Afryki. Dodajmy do tego stwierdzenia znającego przecież świat Hiszpana, że może przynależność Wenecji do tego wyjątkowego obszaru geograficznego ułatwiła temu miastu odegranie tak niezwykłej roli w dziejach ludzkości.
Adriatyk oraz położenie na lagunach dawało Wenecji poczucie bezpieczeństwa. Czy to jednak wystarczało? Po to, aby utrzymać swą strategiczną pozycję wobec bliższych i dalszych sąsiadów oraz partnerów w wielkiej grze o przetrwanie, zmuszona była Serenissima prowadzić nie tylko krwawe wojny, lecz i mądrą, przewidującą politykę, sięgającą nieraz do bardzo wyrafinowanych środków jak morderstwa, przekupstwa, zdrady.
Wdzięczny to temat do rozważań, jak dalece Wenecjenie byli nauczycielami Machiavellego i w jakim stopniu później jego uczniami. W każdym razie w historii stosunków międzynarodowych dyplomacja wenecka uzyskała wysoką rangę.(...)
SPIS TREŚCI
Przedmowa 3
Rozdział I
Od niepewnych początków do pierwszego doży (726 r.) 6
Rozdział II
Ducatus Venetiae - ujawnienie się nowej siły (727-991) 18
Rozdział III
Konsolidacja Republiki, zagrożenie normańskie, pierwsze cztery krucjaty
(991-1205) 50
Rozdział IV
Droga Wenecji do ekspansji i potęgi (1205-1381) 90
Rozdział V
Okres imperialny (1381-1564) 131
Rozdział VI
Okres schyłkowy (1564-1700) . . . 204
Rozdział VII
Droga do upadku (1700-1789) 237
Rozdział VIII
Agonia i koniec Republiki (1789-1797) 261
Epilog 279
Nota bibliograficzna 288
Lista dożów 293
Słowniczek terminów dotyczących ustroju i życia Wenecji 295
Weks nazwisk 298
