Zakażenia układu moczowego

Zakażenie układu moczowego najczęściej wywołuje pałeczka okrężnicy, rzadziej inne bakterie Gram-ujemne, wyjątkowo Gram-dodatnie. Bakterie dostają się zwykle tzw. drogą wstępującą poprzez cew­kę moczową. Zakażenie drogą zstępującą, czyli krwiopo­chodne, zdarza się tylko u noworodków oraz przy posocznicy, będą­cej ogólnym zakażeniem organizmu z występowaniem bakterii we krwi.

Do cewki moczowej bakterie chorobotwórcze dostają się przy odczy­nach zapalnych w otoczeniu cewki (zapalenie sromu i pochwy, zapale­nie żołędzi prącia). Wtargnięciu i rozwojowi bakterii sprzyja utrudnio­ny odpływ i zastój moczu w każdym odcinku układu moczowego. Już niewielkie zaleganie moczu w pęcherzu stwarza korzystne warunki dla rozwoju zakażenia. Spowodowany przez bakterie stan zapalny pę­cherza zmniejsza sprawność mechanizmu przeciwdziałającego cofaniu się moczu do moczowodu. U niektórych chorych powoduje to rozwój zapalnego odpływu pęcherzowo-moczowodowego i szerzenie się zaka­żenia do miedniczki nerkowej, a następnie do rdzenia nerki. U więk­szości dzieci nawracające zakażenia układu moczowego nie prowadzą do trwałego uszkodzenia nerki. Czasami proces zapalny postępujący od miedniczki nerkowej, zwany odmiedniczkowym zapale­niem nerek, ma charakter przewlekle postępujący i prowadzi do przewlekłej niewydolności nerek już w okresie dzieciństwa. Dzieje się tak zwykle u dzieci z wadami układu moczowego, głównie ze znaczne­go stopnia odpływem pęcherzowo-moczowodowym, z zastawką cewki moczowej, z pęcherzem neurogennym.

Objawy zakażenia układu moczowego u części dzieci są nietypo­we, co utrudnia wczesne ustalenie rozpoznania. U niektórych niemow­ląt dominują objawy nie związane z układem moczowym: wymioty, brak łaknienia, bladość, gorączka, żółtaczka i czasem częste oddawa­nie moczu z płaczem i niepokojem. Równie często chorują niemowlęta obu płci. W późniejszych okresach życia znacznie częściej chorują dziewczynki. U dzieci w wieku szkolnym dominują przeważnie objawy ze strony pęcherza: częste, bolesne parcie na mocz, popuszczanie mo­czu, moczenie nocne. Rzadziej choroba przebiega z wysoką gorączką i bólami w okolicy lędźwiowej. U niektórych dzieci kolejne nawroty za­każenia przebiegają w różny sposób: całkowicie bez uchwytnych obja­wów, z zaburzeniami w oddawaniu moczu, z gorączką i bólami lub je­dynie ze złym samopoczuciem i bladością.

Rozpoznanie zakażenia układu moczowego opiera się przede wszystkim na badaniu ogólnym moczu i jego posiewie. Badanie ogólne wykazuje zwykle niewielką ilość białka, leukocyty, czasem krwinki czerwone. Dużą wartość dla rozpoznania i ustalenia sposobu leczenia ma posiew moczu, uwzględniający liczbę bakterii w 1 ml moczu.

Miarodajność badania zależy od prawidłowego pobrania moczu. Bezpośrednio po dokładnym podmyciu mocz powinien być pobrany do jałowego naczynia — ze środkowego strumienia, tzn. naczynie należy podstawić pod strumień moczu dopiero po spłukaniu cewki przez pierwszą partię oddanego moczu. Naczynie (probówkę, butelkę, słoik) trzeba następnie zamknąć wyjałowionym (wygotowanym) korkiem, uważając, by nie „zabrudzić” go przez dotknięcie. Aby u uniemowlęcia możliwe było prawidłowe pobranie moczu ze środkowego strumienia, dziecko należy trzymać na ręku w pozycji siedzącej z odwiedzionymi nogami, oczekując na moment, gdy zacznie oddawać ‚mocz. Starsze dziewczynki powinny oddawać mocz w szerokim rozkroku.

Po pobraniu mocz trzeba jak najszybciej odnieść do laboratorium, utrzymując go w chłodzie. Liczba bakterii (bakteriuria) powyżej 10000 (104) na ml przemawia za zakażeniem układu moczowego, a 100000 (105) na ml i powyżej stanowi pewną podstawę rozpoznania. W przewlekłym odmiedniczkowym zapaleniu nerek również niższe war­tości mogą mieć znaczenie rozpoznawcze, jeśli w kolejnych posiewach powtarza się ten sam drobnoustrój. Badanie to jest w pełni miarodaj­ne tylko w okresie, gdy nie stosuje się leków przeciwbakteryjnych. Dlatego mocz na posiew musi być pobrany przed rozpoczęciem lecze­nia. U części dzieci bakteriurii nie towarzyszą zmiany w ogólnym ba­daniu moczu ani objawy kliniczne. Taka bezobjawowa bakteriuria mo­że samoistnie ustąpić, mimo to u małych dzieci powinna być leczona, gdyż czasami przechodzi w pełnoobjawowe zakażenie układu moczo­wego. U dziewcząt w wieku szkolnym bezobjawowa bakteriuria nie wymaga leczenia.

Leczenie zakażeń układu moczowego polega na stosowaniu le­ków przeciwbakteryjnych, podawaniu dużych ilości płynów do picia, a w pierwszym okresie choroby na leżeniu w łóżku. Po zakończonym le­czeniu powinna być wykonana urografia lub USG i cystografia w celu wykrycia ewentualnych wad. Dzieci z wadą układu moczowego do czasu chirurgicznej korekcji wady powinny być leczone profilaktycz­nie w celu zapobiegania nawrotom zakażeń i okresowo mocz ich powi­nien być kontrolowany. Dzieci bez uchwytnej wady układu moczowe­go, ale z nawracającymi zakażeniami układu moczowego, również mu­szą być leczone profilaktycznie. Leczenie to polega na podawaniu du­żej ilości płynów, stosowaniu dużych dawek witaminy C, przestrzega­niu higieny osobistej i stosowaniu leków przeciwbakteryjnych. Sku­teczność zapobiegania powinna być sprawdzana przez okresowe ogól­ne badanie moczu i posiew.

Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.